Dünya Uzay Haftası

Usturlab (Astrolabe); Güneş ve yıldızların ufuk yüksekliklerini ölçüp buradan zaman hesabı yapmayı sağlayan bir gözlem aracıdır. 18. yüzyıldan sonra Avrupa'da kullanılmamış ve Osmanlılarda ise, aynı yıllarda, yapımı usturlaba göre daha kolay olan rub'u tahtası tercih edilmiştir. 3 ana kısımdan oluşur: Birinci kısım, genellikle pirinçten yapılan dairesel bir levhadır. Bunun üzerinde göksel kürenin görünen yarısını temsil eden bir veya iki yay ailesi yer alır. Bunlar yükseklik ve azimutu gösterirler. Bu iki yay ailesi de yerel ufka göre yerleştirilir.
İkinci kısım, diğerleriyle aynı çapa sahip ek bir levha üzerinde yer alan ve "rete" adı verilen kısımdır. Bu kısım ekliptiğin derecelerini ve önemli sabit yıldızların bir kısmının haritasını içerir. Dönüşü, yıldızların gökyüzündeki hareketini temsil eder.
Üçüncü kısım ise birinci levhanın dış kısmı üzerine yerleştirilmiştir ve "alidade" (veya el-hidada) olarak adlandırılır. Birinci levhanın dış kısmına çizilmiş olan bölümlü kısımdır ve bununla Güneş'in ve gökcisimlerinin yükseklikleri ölçülür.
Bu araç, stereografik projeksiyon denilen bir temel doğrultusunda çalışır. Bu; 3 boyutlu gök küresinin, kavisli çizgiler kafesiyle düz bir disk üzerine çizilmesine olanak tanımaktadır. Güneş ve yıldızların hareketleri, pozisyonları bir kez tanımlandıktan sonra bu kafes üzerine işlenilebilir. Güneş'in Dünya etrafındaki yıllık rotası olan Ekliptik, tüm usturlap ağlarında bulunan bir öğedir. Astronomi çizelgelerinin yardımı ile gezegenlerin Zodyaktaki hareketleri sırasında yerleri belirlenebilir. Bu özelliği, horoskopların oluşturulmasında usturlapların kullanılabilmesini sağlamıştır.

- UzayHaftası